Jan Roos vrijgesproken

Jan Roos is officieel van de haak in de Sunneklaas zaak. De politierechter in Leeuwarden sprak hem begin november vrij van opruiing en het Openbaar Ministerie heeft inmiddels laten weten geen hoger beroep in te stellen. De hooivorkgrap blijft daarmee juridisch wat hij bedoeld was: een harde grap, geen strafbaar feit.

De zaak draaide om een uitzending van RoddelPraat, waarin Roos losging op het Sunneklaasfeest op Ameland. Na de rellen rond PowNed riep hij lachend dat Amelanders zich met hooivorken en fakkels moesten verenigen en journalisten van het eiland moesten trappen. Volgens het OM was dat een oproep tot geweld en volgde er een onderzoek, aanhouding en dagvaarding.

Satire, strafrecht en de grens

De rechter keek echter verder dan één citaat. In het vonnis staat dat RoddelPraat vooral een show is waarin wordt gelachen, geroddeld en absurdistisch wordt overdreven. Binnen die context zijn de uitspraken pittig, maar niet te lezen als een serieuze instructie om een knokploeg te vormen. Dom, lomp, onsmakelijk: ja. Strafbare opruiing: nee.

Daarmee liep het OM tegen de muur van de vrijheid van meningsuiting op. Justitie zegt zelf dat men de zaak bewust aan de rechter heeft voorgelegd om een grens te laten trekken. Die grens ligt duidelijk hoger dan het OM had gehoopt. Met het besluit om geen hoger beroep in te stellen, is de vrijspraak nu definitief.

Roos zelf reageerde voorspelbaar fel. Hij voelt zich behandeld als een zware crimineel vanwege een grap en kondigt een schadeclaim aan voor de manier waarop hij is opgepakt en vervolgd. Of hij daar juridisch veel mee opschiet, is nog de vraag, maar symbolisch heeft hij zijn moment al te pakken. Hij loopt lachend de rechtbank uit, met een vrijspraak op zak en een nieuw verhaal voor zijn eigen show.

De zaak laat uiteindelijk vooral zien hoe dun de lijn is tussen smerige satire en strafrecht, en dat de rechter die lijn nog steeds een stuk ruimer trekt dan het commentaar onder de YouTube video.